replika saat ve insan varlığı45

replika saat ve insan varlığı45 sizlere bugün elimizden gelen gayreti gösteren replika saat diyorki, Tam tersine, öncelikle karşımıza çıkan, geçmişlera,: run -bir sonraki bölümde ele alacağımız sorun- bu bireysel geçt^, oluşturmak üzere hangi süreç aracılığıyla birleşebildiklerim ka\T-!rv ■ Belki de bize, “varolmuş olan” öznenin şimdiki zamanda hâlâ örnek seçerek işin kolayına kaçlığımızı söyleyen bir itirazda bulun. daha başka örnekler verilecektir. Örneğin, ölmüş olan Pıerre haVkın;! yebilirim: “Müziği severdi”. Bu durumda özne de yüklem de geçm.K;:,/ Ve bu geçmiş-olmanın ortaya çıkmasına hareket noktası sağlayacak 5-.^ erte” diye biri yoktur. Buna katılıyoruz. Hattâ müziği sevmenin Pien,. geçmiş olmadığını da kabul ediyoruz. Pıerre onun hendi müzik sevg^j . müzik sevgisinin hep zamandaşı olarak kaldı; müziği seven canlı kış. sevgisinin ardı sıra yaşamını sürdürmüş değil, o müzik sevgisi debuc^. nin ardı sıra varlığını sürdürmüş değil. Dolayısıyla burada geçmiş olan ş> ziği-seven-Pierre’dir. Ve biraz önce sorduğum soruyu sorabilirim, bu erre kimin Geçmişidir? Salt varlık olumlaması olan tümel bir Şimdiki yasla geçmiş olamaz; şu halde benim şimdiki etkililiğimin geçmişidir 0-de Pierre benim-için (var) oldu ve ben de onun-için (var) oldum. llend= ğimiz gibi, Pierre’in varoluşu iliklerime kadar işlemiştir, daha Pierre m da, o zamanlar benim şimdiki zamanım olan, “dünya-içinde, beniırı-küi
kası-için” bir şimdiki zamanın, o zamanlar benim olduğum bir şimdık::.parçası olmuştur. Dolayısıyla, kaybolmuş somut nesneler, hayattakafe nin somut geçmişinin parçası oldukları ölçüde geçmiştirler. “Ölümde d; ^ rici olan şey”, der Malraux, “yaşamı Yazgıya dönüştürmesidir”. Yanıclû' kası-için-kendi-içini sıradan bir başkası-için durumuna indirger. Ölmûşl erre’in varlığından, bugün özgürlüğüm içinde tek ben sommlmnım,R; lan birinin somut geçmişinin teknesine alınarak kurtarılamamış olan öıj linçe, onlar geçmiş değildirler, kendileri de geçmişleri de yok olup gut Demek ki geçmişlerine “sahip olan” varlıklar vardır. Biraz önce geçi olanlara örnek olarak fark gözetmeksizin bir aletten, bir toplumdan, dan söz ettik. Acaba haklı mıydık? Sonlu olan her varoluşa kökensej geçmiş atfedilebilir mi, yoksa aralarından yalnızca bazı kategorilerei miş atfetmek gerekir? Bir geçmişe “sahip olmak” nosyonunu, bu çokj nu daha yakından incelediğimiz takdirde bu sorunun yamıını dal’j leyebileceğiz. Bir arabaya ya da yanş atlarına “sahip olunduğu’ gibVarlık vc Hu;lı•alup olunamaz Yanı geçmiş, örneğin, benim kendi dolmakalemimin dışında l;aklı,^un gibi, kendisinin kesinlikle dışında kalan şimdiki bir varlık tarafından f^lınılcnıez. Kısacası, edinmenin genellikle edinenden edinilene yönelik bir clış-0İ münasebeti ifade ettiği bağlamda “edinmek” deyimi burada yetersizdir. Bura-j,ı dışsal münasebetlerden söz edersek, geçmiş ile şimdiki zaman arasındaki aşı-bmayacak uçurumun üstünü örtmüş, geçmiş ile şimdiki zamanı da aralarında gerçek iletişim ölmayan iki olgusal veri haline gelirmiş oluruz, Bergson’un anladığı biçimiyle, geçmiş ve şimdiki zamanın mutlak olarak iç içe geçmişliği bile güçlüğü çözemez, çünkü geçmişin şimdiki zamanla düzenlenmesinden ibaret oUnbuyomm, temelde bizatihi geçmişten gelir ve bir ikamet etme münasebetinden ibarettir. O dürümda geçmiş gerçekten de şimdiki zamanın içindeymiş gibi lasarlanabilir, ama böyle yapmakla bü içkmliği ırmağın dibindeki bir taşın içkın-liğınden başka türlü göstermenin araçlarından da kendimizi yoksün bırakmış oluruz. Geçmiş, şimdiki zamana gerçeklen de müsallat olabilir, ama şimdiki zaman olamaz: kendi kendinin geçmişi olan şimdiki zamandır. Dolayısıyla geçmişin şimdiki zamanla münasebetleri geçmişlen kalkarak incelenirse, aralanndakt •ii; ilişkiler asla kumlamaz. Bunun sonucu olarak, şimdiki zamanı ne ise o olan bir kendinde, bir geçmişe “sahip” olamaz. Chevaher'nm tezim desteklemek üzere verdiği örnekler, özellikle de histerezis olguları, maddenin geçmişinin o maddenin şimdiki zamanı üzerindeki etkisini ortaya koymaya imkân vermez Nitekim bu örneklerden hiçbiri mekanikçilikteki determinizmin sıradan yomemle-nvieyorumlanamaz. Şu iki çividen bir ianesi, der ChevaUer, şimdi imal edilmiştir ve hiç kullamlmamışur, öteki eğrilmiş, sonra da çekiç darbeleriyle ciûzelül-mışür: her ikisi de kesinlikle birbirinin eşi gibi görtmur. Bununla birlikte ilk çekiç darbesinde biri doğruca çakıldığı yere saplanacak, oysa otckı yemden cğnle çektir geçmişin etkisidir bu. Bize goto burada geçmişin ciktsınt gcbrmck içvn b miktar kendini aldatmak gerekir; yoğunluk okm N'arlığm bu anlaşılamaz açık! nışıyenne, mümkün olan yegane açıklamayı ikame etmek kolaydır, bu çivilet dış görünüşleri birbirine benzer ama şimdiki molekül yapılan belirgin bir şel de farklıdır Ve moleküllerin şimdiki durumu hep bir önceki durumun kesin nucudur, bu da bilim adamı için geçmişin sürekliliği alımda bir andan öle^ geçiş” olduğu anlamına değil, yalnızca fizik zamanın iki amnm içerikleri ar: da tersine çevrilmez bir bağlamı bulunduğu anlamına gelir. Geçmişin bu s^ kanıt olarak
yerleştirmek zorunda olduğumuz anlamına gelmez). Canlıların geçmişi nu kesin bir çözüme bağlamayacağız. Yalnızca şunu göstereceğiz, bir geçmiş atfetmek gerekseydi -bu da hiçbir şekilde kesin değildir-cak yaşamın varlığının bir geçmiş içerecek biçimde olduğunu kanıüadıkZ ra yapabilirdik. Kısacası, öncelikle canlı maddenin fiziksel-kimyasalbiis den başka bir şey olduğunu kanıtlamak gerekir. Geçmişe daha güçlü rerek onu yaşamın özgünlüğünün kurucusu gibi göstermekten ibareı al de bir çaba -Chevalier’nin çabası- tümüyle anlamdan yoksun bir vcmpi Tepov fhusteron proteron]'*' olur. Yalnızca insan-gerçekhği için bit geç hür eder, çünkü daha önce ortaya konduğu gibi insan-gerçekligi, ne olacak olandır. Geçmiş, kendi-için aracılığıyla dünyaya gelir, çünkükt “Ben vanm”ı, bir “Ben kendime varım” biçimindedir.replika saat yazdı..