replika saat ve düşünce öyküsü bilgisi
en güzel yazıları yazan replika saat diyorki Comte. pozitıvıst bilimsel toplumuna uygun, bilimselliğe dsysnan bu dm (uıensını uvgulamays bile gınştı Kendim İnsanlık Dim’nin başrahibi stadı, pozitif felsefesine uygun ayinler sistemi, kutsal günler ve Msıstre, Adam Smılh. BüvUk Frıedrıch. Dan te ve Shakespeare gibi büyük adamlardan me\*dana gelen bir azizler takvimi oluşturdu
masını her zaman fazla gerekli yapmaktadır “ Kadınlar kamu görev siyasal görev alamayacaklar, fakat eğitim alanında faal olacaklardı lumda eğitime özel özen gösterilecek, pozitif bilimsel eğitim toplumun^ devletin temeli olacaktı Bir bilim dalını bilebilmek için sıralamada dan önce gelenlerin bilinmesi gerektiğinden, toplumbilimci, sosyolojiden önce doğabilimlerin tümünü öğrenecekti. Pozitif eğitim, pozitif siyaaatm ve pozitif toplumbilimin zorunlu temeli idi.
Bilimsel gerçeklere dayanan bilimsel toplum oluştuktan sonra, top lumda temel ilkelerin sağlam yerleştiği, toplumu oluşturan hemen her kesin benzer görüşleri benimsemesi nedeniyle, düzen ve barış egemen olacak, düzenin ve ilerlemenin uyum içerisinde olmalan sağlanacaktır Görüşlerin paylaşıldığı sağlam bir toplum yaratılacaktır. İnsanlar nasıl bilimsel bir konuda tartışmaya girmiyorsa, gerçek toplum bilgisi oldu^ zaman dinsel ya da siyasal tartışmalara da girişmeyeceklerdir. Vicdan özgürlüğünün fizikte nasıl yeri yoksa toplumsal düşüncede de yeri olmayacaktır. Düşünce özgürlüğü artık gereksizdir. “Şimdi gerekli olan kont roldür; toplumbilimin gerçek yasalarını anlayabilen (...) az sayıdaki seçilmiş kafaların kontrolüdür.” Çünkü, gerçek özgürlük, bilimlerde olduğu gibi toplumsal düşüncede de, bilimsel yasalara ussal boyun eğmektir Pozitif bilimsel toplumda “bireysel akılların başıboş özgürlüğü”nün yeri olamaz üstün akılların, bireysel araştırma haklarını gönüllü terk ederek birleşmeleri ve araştırmaları birliktelik içerisinde yürütmeleri, bireysel araştırma özgürlüğünü zararlı ve gereksiz yapmıştır.
Pozitif felsefeyi benimseyen ve İngiltere’ye tanıtılmasında etken olan John Stuart Mili, “büyük bir akıl” olarak kabul ettiği Comte’un, kendinin başrahip olacağı bir İnsanlık Dini kurmaya kalkışmasını ise onun melankolik çöküşü olarak gördü ve “Belki Ignatius Loyola’nınki dışında en mükemmel bir ruhsal ve dünyasal despotluk... karşı konulmaz bir gülünçlük” diye eleştirdi.
Comte’un önerdiği hükümet şeklinin cumhuriyete karşı olması ve Napolyon’un diktatörlüğünü onaylaması nedeniyle, felsefesinin İkinci imparatorluk döneminde (1851-1870) oldukça yaygın kabul bulmasını ve Wr müritler çevresi oluşmasını mümkün kıldı. İzleyicileri kilise türünden ^ir örgütlenme bile yaptılar ve yayınladıkları Pozitivist Takvim'de ilke-trinı açıkladılar. Fransa ve İngiltere’de, hattA Brezilya’da, geçmişin bü ttkierinin kutsallaştınidığı ve tapınıldığı pozıtivısJj^-^jf'kler ve kiliseler aruldu
Ancak, do^^auatunden kaynaklanan dogmalara dayanan dmın yennı bihmael bilgiye dayanan bir dinin almasını ummak ütopik bir beklentiden öteye gidemedi İnsanlık Dini nden umutlananlar, daha çok dine kar |i olanlardı Bir bilim dini kurmaya heveslenenler ve bunu. Tann'yı, m hu. ölumsuılugu ve onlarla beraber gelen değerlen reddedenler, çok geçmeden. bilimin tek başına değerler, idealler ve umutlar veremeyeceğinin farkına vardılar 1870’ten sonra pozitivıst dm heveslen söndü
Buna karşın, Comte, pozitif bilimsel yöntemi ile. evnmsel uç safha yasasıyla, bilimlerin sınıflandırılmasıyla ve düşüncede ve cKİebıyatta olaylara bilimsel açıdan bakmayı önermesiyle 19 yuzvılın yaygın felsefe^ lennden bıhnin kurucusu oldu. En önemlisi de, adını kendi koyduğu yeni bilimin, "sosyoloji”nın temellerini attı.
Comte un, bilimi, insanlann her türlü sorunlarına, endişelenne ve gereksemelenne çözüm bulacağını umacak kadar her şeyin üstünde tutması ve hele bilimselliğe dayanan bir din kurma girişimine kalkışacak kadar adeta kutsallaştırması ise, kimilerince, onun, düşüncelerini dogmatik teolojiye olmasa da dogmatik bilime dayandıran bir 19. yüzyıl skolastiği olduğu şeklinde eleştirilmesinde neden oldu.
KARL MARX
Kari Marx C1818-1883), Bavyera’nın Rhein bölgesinde Trıer’de, Ya hudı ana ve babadan dünyaya geldi. Devlet görevlisi bir hukukçu olan babası \ahudilere karşı baskıların artması üzerine ailenin güvenini Protestanlığa geçmekte buldu. Öğrenimine Trier’de başlayan Kari 17 yaşında hukuk eğitimi için Bonn Üniversitesi’ne girdi; ertesi yıl Berlin Üniver sitesi ne yazıldı konu olarak da tarih ve felsefeyi seçti Buradan mezun olduktan sonra da, 1841’de Jena Üniversitesi’nden doktorasmı aldı.
Marx Berlin’de çağın modasına uyarak Hegel’in buyuk etkisinde kaldı Sağ kanat konservatif Hegelcilerin siyasal, toplumsal ve dinsel tutu culuğu kafasına uymadığı için de, Hegel’i ilerici ve liberal düşünceleri doğrultusunda yorumlayan, din karşıtı ve materyalist, Genç Hegelciler olarak tanınan sol kanata katıldı.
Jena'dan doktorasını alan Marx ertesi yıl (1842) Köln'de liberal siyasal görüşlerine uygun bir gazete olan Rheınıache Zeıtung*\ın edıttürlen arasına katıldı. Gelişmekte olan sosyalist görüşleri bu görevi suresince daha da güçlendi
I843’te çocukluk arkadaşı Jenny von Westphalen ile evlendi Aı aan-ra, çalıştığı gazete liberal ve solcu yayınlan nedeniyle kapatılınca. Ctenç Hegelcılerden bir dostunun çağnsına uyarak, kurulacak olan yeni bir liberal radikal yayında çalışmak üzere birlikte Pans t gittiler Pans, her
Mar\ Htfal'ın dıralaktıdı üa Fauarbach'ıa materyalıamı amana# kardttia fMaafHunı dıyalaktık mataryalımm olarak tanımladı Haparın dı-TiOvkugııu bar yanıyla kabul attı. tat-anUtaa-sentaı davınım likasını top^ koasal f|alı«4aıa>'a ılıdın kandı fom^una uyırulanabıhr fOrdu Garçak ko> aaauada ısa Fauarbach'ın mataryalımmını banımsadı Fauarbach'ın. ta nkaal falifmanın oda^^ olarak Mutlak AkıLHuh'un yanna ınmam yarlaf-Unasaı oldu MarzN mataryalımma çakan insan du^uncasmı va davranışı m MuUak AkıtTtuh dad^l. mataryalımm açıklayabilirdi va açıklamaktaydı, farçak, akıl ya da ıdaa da^l. madda ıdı Diyalektik, duşunsa! de^t^ m ad dissi olmalıdır, çunku insanın va toplumun doğasını maddesel farçekl#r açtkla\abıhr
Hafal >•# Feuarbach etkılariyla oluşan va tarihsel surecin matervalıst yorumuna davanan diyalektik mateıyulıat felsefesinin toplumsal sorun lara >onelmesı ise. daha delıkanhlı|tından başla>arak bu konularla ılıplı atkılar altanda kalması İOaellıkla Jenny'nın babasının etkılfm) daha son ra da Saınt Sımon. Rıcardo va IVoudhon başta olmak umara toplumsal duşunurlen incelemesi sonucunda olmuştu
Marz'ın dı>*alektık materyahtmı. tarihin ekonomik (maddesel) yoru' muna da>anır. Bir tanımı da determınıımdır iferakırcıhk44). Tann’va ınanmav an Marz'ınkı metafımık olmaktan umak bir determınıımdır. m ad decKİır Maddenin devinim yasalarının kesin olarak saptanabılscad^ne va falecadı bilmede kuilanıbıleceı^hne olan inançtır Bu yoruma fOra. tarih sal suraç Heırerın Mutlak AkılKuh undan farklı olarak» dünyayı oluştu ran maddiNsel ferçeklenn -uretan fuçlertn. ekonomik ferçaklenn- çııdıdı VMİdur Kkomumk da^şınıler va dönüşümlerdir tanhın aevnnı bshrieyan Man m. Ht^l'ın dünya va tarih anlayışını metaflukten maddacılıde dönüştürerek kurduk tarih felaefasıne (ora. insan iradesinden hafimsi t olarak ılerle>*eı\ -ekonomik gtarçaklenn garektırdıfı suracın ımlevacafı yol ballıdır Kkoıumuk farçeklar işçi va ışvaran a>Ttmma davanmaktadır \e tanh bunların devamlı çatışmasıyla tduşmaktadır Tanhsel olayların turnonun esas nedenini va buyuk iUcı ırucunu toplumun »konomık galış mtviinde. uratım va defış tokuş şekillerinin defıaımınde va bunlara baflı
•4 Gerekımhk Her olaınn başks olayların garoklı w ksçımlaMi hır mmuioi skhıfunu ilen sttran eıfratı (T D IC Bir kıınssmn davromşlanııda aa«or
•İmsdıfı. iradesine bafımh olmavaa hır san «lavtar taraöndaa farsktı kıhadılı dohtnnı ıBehsSrr'rl
ferekır»e silahlı devrimle olmalıdır Dıinya üzenıyUt pitalisi sınıfa ve düzene karşı birleşmeli ve •yaklan^i'^ pıtalist düzen kendisi yardımcı olacaktır Gelişen zen toplumsal devrimi ve devrimi gerçek 1 eştirecek^lj^ Si' nıfı kendi içinde yaratmıştır Kapitalist sınıf, kölesi ysptıfa^ bir kölenin doyurulması gerekti|:i kadar doyurmam^^^^^S^ dısi tarafından do3aırulacakken onu doyurur duruma
ölüme mahkûm olan kapitalist sınıf, emekçiyi bu durunu 9^ \ kendi mezannın kazıcısını yaratmıştır. Ayrıca, gelişen teko^!^^% lan yeni makineler emekçiye olan gereksemeyi azaltıcı, ydksullu^nu ve sefaletini artıncı olurken, kapitalistler arnu^^ milen bu30irken, kuçuk kalanların yok olmaya itilmesi kapıuisüjjj|' yısını giderek azaltmaktadır Tum bunlar, emekçi sınıfın devrnnu^^j^ yardıma olacak, sosyalizmi hazırlayan olgulardır.
Toplumun tum maddesel değerlerini üreten proleter sınıf bu ^ madan zaferle çıkacak, sermayedar gücü yok edecek, tum eşitsuhklu^ ka3mağı olan özel mülkiyet kaldırılacak ve üretim araçlannm ortaki^ mülkiyeti getirilecek ve devlete katkısından dolayı zaten hakkı setimi eline geçirecektir.
Proleter sınıfın zaferini proleteryanın diktatörlüğü izlemelidir || kktatörluk, eski rejimin, burjuva diktatoryasının izlerinin yok olmaam Ick sürmelidir Proleteryanın diktatörlüğü bu şekilde, kapıtaliznuks •m komünizme geçinceye kadar sürecek bir dönüşüm, bir ara rejim ok ■kcUr Emekçilerin kendilerini yönetecekleri, üretim araçlannm (çiftlik-»rin ve fabrikaların) mülkiyetinin de, işletilmesinin de kamunun elısdt dunacağı bu ara düzen sosyalizm olacaktır. Diyalektik surecin son aşı-devlet de yok olacak ve esas hedef olan komünist toplum leı^ üe varılacaktır Bireyler arasındaki tüm eşitsizlikienn -fırsat, rarlık vb - ve sürtüşmelerin yok edileceği, insanlann birbınnı sevecsk i, bıreyad yararların yerini kamu yararının alacağı, kamu ruhunun b* jnel hırslan aşacağı, herkesin dost (yoldaş) olacağı yeni toplum, inssm*
I hedeflen oism mutluluğa ulaştıracak ve tanhsei süreç hedefine vsT'
) olarak son bulacaktır
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder